Mae Gŵyl Tawe, gŵyl gelfyddydol iaith Gymraeg Abertawe, yn dychwelyd gyda rhaglen eang newydd ar draws canol y ddinas ar benwythnos y 5ed a’r 6ed o Fehefin 2026.
Wedi’i sefydlu yn wreiddiol tu allan i’r Railway Inn yng Nghilâ yn 2021, dyma’r bedwaredd ŵyl yn ei ffurf bresennol, gyda’r digwyddiad yn parhau i dyfu yn dilyn ei flwyddyn fwyaf hyd yn hyn yn 2025.
Ar y nos Wener bydd gig agoriadol newydd yn lleoliad The Bunkhouse gyda The Joy Formidable. Mae’r Joy Formidable yn dychwelyd i Abertawe gyda’u sioe electrig gyntaf ers dwy flynedd wrth i ddrymiwr newydd, Dafydd Cartwright, ymuno â’r band. Ar ôl cyfnod o ryddhau recordiau unigol a chwarae sioeau acwstig, mae Ritzy Bryan (llais/gitâr) a Rhydian Dafydd (bas/llais) yn dychwelyd i sŵn sinematig y band, gyda cherddoriaeth newydd yn dod yn 2026. Mae’r sioeau eraill ar y gorwel yn cynnwys y Royal Albert Hall gyda’r Manic Street Preachers, a chefnogi The Cure yn eu sioe yng Nghaerdydd ym mis Mehefin.
Yn ymuno â The Joy Formidable yn The Bunkhouse bydd sŵn mawr ac alawon cain Breichiau Hir, yr arloesol Pat Morgan o Datblygu, a pync neo-rave minimalaidd Crinc.
Yn cloi’r nos Sadwrn yn Amgueddfa Genedlaethol y Glannau bydd Gwenno. Mae Gwenno Saunders wedi bod yn gweithio fel cerddor a chynhyrchydd proffesiynol ers dros 25 mlynedd ac wedi rhyddhau 2 EP, 4 albwm unigol, a 2 albwm llawn gyda’r grŵp indie-pop The Pipettes. Fel cyfansoddwr a chynhyrchydd, mae hi wedi ennill nifer o wobrau gan gynnwys Gwobr Gerddoriaeth Gymreig 2015 am ei halbwm unigol cyntaf ‘Y Dydd Olaf’ a chyrhaeddodd restr fer Gwobr Gerddoriaeth Mercury yn 2022 am ei thrydydd albwm ‘Tresor’. Yn 2025 rhyddhaodd Gwenno ei phedwerydd albwm unigol, ‘Utopia’, ar Heavenly Recordings.
Yn chwarae cyn Gwenno yng ngardd yr amgueddfa bydd Melin Melyn, tra bydd Mellt yn cloi llwyfan y Taliesin yn Ystafell Cefnfor yr amgueddfa.
Wedi’i ffurfio yn 2019 gan Gruff Glyn (prif lais, gitâr, sacsoffon), Will Barratt (gitâr), Cai Dyfan (drymiau) a Garmon Rhys (bas, llais cefndir ac sydd hefyd yn perfformio fel The Mighty Observer), Melin Melyn oedd prif brosiect cerddorol cyntaf Gruff. Ar ôl tua blwyddyn yn perfformio fel pedwarawd, ymunodd Rhodri Brooks (pedal steel) a Dylan Morgan (allweddellau) â’r band, gan ychwanegu gravitas pellach a chwblhau’r sain yr oedd y band wedi bod yn chwilio amdano. Mae eu halbwm cyntaf ‘Mill on the Hill’ yn gweld y band yn neidio rhwng roc syrffio, canu gwlad, prog-roc a seicedelia gyda steil a sgil band sydd eisoes wedi rhyddhau nifer o recordiau, wedi’u plethu gan egwyddor thematig ddychmygus.
Mae Mellt yn bedwarawd o Aberystwyth yn wreiddiol, sydd bellach wedi’u lleoli yng Nghaerdydd. Enillodd eu halbwm cyntaf ‘Mae’n Hawdd Pan Ti’n Ifanc’, Albwm Cymraeg y Flwyddyn yn 2018, a chyrhaeddodd yr albwm rhestr fel y Wobr Gerddoriaeth Gymreig yr un flwyddyn. Fe gafodd eu hail albwm ‘Dim Dwywaith’ ei ryddhau ym mis Hydref 2023 ar label Clwb Music gyda sawl adolygiad anhygoel gan Clash, NME ac adolygiad 8/10 gan gylchgrawn Uncut. Wedi eu dylanwadu gan The Clash, The Band a The Replacements gyda’u riffiau gitâr bachog, synau slacyr roc a post pync, mae geiriau Mellt yn goron ar y cyfan.
Mae gwesteion arbennig Carwyn Ellis & Rio 18 yn dod â’u sŵn bywiog, byd-eang i Abertawe mewn sioe sy’n cyfuno tropicalia disglair ac offeryniaeth gyfoethog i greu awyrgylch gynnes sy’n teimlo’n glasurol ac yn hynod gyfoes. Mae’r band yn gwau diwylliant, natur a chysylltiad i gerddoriaeth fywiog, gyda llais tyner Carwyn yn hofran dros sain yr allweddellau, drymiau, a phres cyfoethog.
Hefyd yn ymddangos ar draws y lein-yp ar y dydd Sadwrn bydd Candelas, Cerys Hafana, Mwsog, Griff Lynch, a Coron Moron, gyda mwy o enwau i’w cyhoeddi.
“Rydym yn gyffrous iawn i rannu’r lein-yp cychwynnol ar gyfer Gŵyl Tawe eleni ac rydym yn falch iawn o weld yr ŵyl yn parhau i dyfu o flwyddyn i flwyddyn. 2025 oedd ein blwyddyn fwyaf hyd yma, ac ni allwn aros i groesawu ystod eang o artistiaid rhyngwladol megis Gwenno, The Joy Formidable, a Carwyn Ellis & Rio 18 i Abertawe ar gyfer yr ŵyl eleni. Mae’r prosiectau cymunedol newydd sy’n digwydd eleni yn ddatblygiad cyffrous arall, a bydd mwy o wybodaeth am y prosiectau hyn yn cael ei gyhoeddi cyn bo hir. Drwy’r digwyddiad hwn, rydym yn parhau i fod yn ymrwymedig at yr uchelgais o sicrhau bod celfyddydau iaith Gymraeg o’r ansawdd uchaf yn hygyrch i bawb yn Abertawe.” Tomos Jones; Prif Swyddog, Menter Iaith Abertawe / Cyfarwyddwr Creadigol, Gŵyl Tawe
Bydd mwy o fanylion yn cael eu cyhoeddi dros y misoedd nesaf, gan gynnwys amrywiaeth eang o weithdai celf a cherddoriaeth werin i bobl ifanc yn arwain at yr ŵyl. Mae prosiect sesiynau byw’r ŵyl mewn partneriaeth ag Am yn dychwelyd eto eleni, tra bydd prosiect newydd dan arweiniad y cerddor o Abertawe Ify Iwobi yn ffurfio côr cymunedol newydd i agor rhaglen gerddoriaeth yr ŵyl.
Ar ddydd Sadwrn yr ŵyl, bydd yna hefyd llwyfan cymunedol newydd sbon ar agor i ysgolion lleol ac artistiaid newydd, sioeau theatr rhyngweithiol, perfformiadau dawns, ac amrywiaeth eang o stondinau a gweithgareddau yng nghyntedd yr amgueddfa.
Ymholiadau: swyddfa@menterabertawe.org